Sáu mươi năm đi tìm quê nội

(Bài viết này muốn chứng minh một điều sự linh thiêng của Gia tiên dòng họ Ngô)

                                            

                         

Đại gia đình Chi Họ Ngô Văn ở Thanh Lương-Phù Lưu

 Tuổi thơ

Bài thơ của Viễn Du  “Quê hương muối mặn gừng cay” có đoạn

“Quê Hương tôi, ngày mưa tháng nắng
Thật nồng nàn, muối mặn gừng cay
Ruộng đồng, thẳng cánh cò bay
Có con trâu ngủ bên này bờ đê...”

Tôi sinh ra, ở miền Bắc xã hội chủ nghĩa khi nước ta vừa giành được độc lập không lâu, mẹ tôi nói khi đó mẹ đang là thanh niên xung phong (thuộc tổng đội TNXP đang mở  rộng đường  giao thông từ  Ninh Bình ra Hà Nam ( ngày nay là quốc lộ 1) và Mẹ nói Ba tôi là người Hà Tĩnh. Cha mẹ yêu nhau từ năm 1955; sau đó được tổ chức cho làm đám cưới theo nghi lễ “nếp sống mới”.  Nơi cắt “nhốn” và cất tiếng khóc chào đời của tôi là bệnh viện 2 Hà Nam ; sau đó cha mẹ tôi về công tác ở Hạt giao thông Thanh Sơn đóng cùng cung  Thanh Sơn (thuộc Đoạn bảo dưỡng đường bộ 2- Nam Hà-Ty giao thông Nam Hà) ; được xã Thanh Sơn cấp đất thuộc  xóm 2 thôn Thanh Nộn xã Thanh Sơn huyện Kim Bảng tỉnh Hà Nam. Nơi ấy chất đầy bao nhiêu kỉ niệm của tuổi thơ ấu và tuổi học trò.

Nơi đây là làng quê thuộc vùng chiêm trũng nằm trong đồng bàng Bắc bộ.

Tuổi học trò, tôi đi học “ lớp vỡ lòng”  rất  muộn, vì khi đó đất nước mới giải phóng song , cơ sở vật chất khi đó còn chưa có. Trường lớp không có mà chủ yếu là học ở các nhà hợp tác xã để lúa ngô và các đình, chùa. Khi đó hợp tác xã đang san mặt bằng để xây dựng trường. Nói chung quy hoạch khi đó luộm thuộm và lôm côm lắm. Lớp học đơn giản chỉ có bàn ghế  đủ loại huy động của nhân dân và bảng đen thì xã cho chặt cây gạo xẻ ván quyétt đen làm bảng. Tuổi còn thơ đi học, đến lớp  đi trên  con đường làng quen thuộc, xung quanh làng luỹ tre xanh rì rào trong gió, ánh nắng ban mai chiếu xuống  làm cho những giọt sương trở nên long lanh, lộng lẫy như những viên kim cương đính trên thảm nhung xanh.

Cung Thanh Sơn (thuộc Hạt giao thông đường bộ 21 B ; đoạn tuyến TX Phủ Lí- TT Ba Sao)

Nơi tuổi thơ tôi đã sinh sống ở đây từ 1965 -1973

Bọn trẻ  chúng tôi  đến lớp vừa đi vừa nô đùa;    lấy  bàn chân không đi dép đạp trên cỏ, một cảm giác mát lạnh khoai khoái thấm vào chân. Cạnh con đường làng dân  làng và thanh niên đang  thi đua đào con mương  dẫn nước vào những cánh đồng trải dài vào tận dãy núi Bút Sơn xanh thẫm.

 

Hạt giao thông nơi tuổi thơ lớn lên những năm 1969-72 có cái hầm trú ẩn máy bay Mỹ

Quê  nơi tôi sinh sống,  được tạo hóa ban cho  dòng sông Đáy. Đoạn qua thôn  chảy vắt qua và có một xoáy nước làm cho bèo tây dạt đến rất nhiều (nên mọi người trong thôn hay ra vớt bèo tây về cho lợn ăn)  nên làm cho nơi ở đẹp như một bức tranh thủy mạc.

Lớp 5A 
Tác giả đeo khăn quàng đỏ thứ 5 bên phải (hang sau)

Dòng sông Đáy  đã gắn bó với tuổi thơ ấu của tôi, làm ấm lòng biết bao trái tim tuổi thơ và mơ mộng ! Vào những mùa lũ  con sông chở  đỏ mang nặng phù sa bồi đắp phù sa cho đôi bờ để nuôi dưỡng những ruộng ngô, ruộng lạc xanh tốt và cho bắp cho quả thêm chắc thêm sai.

Những buổi sáng khi ánh bình minh bừng sáng, mặt sông   thường đỏ thắm như màu thẹn thùng của màu môi thiếu nữ. Ánh bình minh vàng chan hoà trên mặt sông ấm áp. Những đám cỏ non còn ướt đẫm suơng đêm, ngơ ngác trong giấc mộng ngọt ngào . Từng đoàn thuyền giong buồm  chở hàng xuôi, ngược, thuyền chài  thả lưới đánh cá. Những tiếng hò, tiếng hát của những bác phu kéo thuyền hò  vang lên xáo động cả mặt sông.Ngày xưa ; Ngày cũng  như đêm từng  đoàn thuyền xuôi ngược. Những ngày đi học dưới bom đạn của giặc Mỹ, đầu đội mũ rơm, tay cầm sách , thời đấy học trò rất ít đứa có cặp sách như trẻ em đi học bây giờ, lại còn để cha mẹ đưa đón nữa chứ . Thế mà phải đến bẩy mươi đến tám mươi  %  học rất giỏi.

 

Lớp học đào sâu  dưới đất để tránh bom bi, bom chùm, ngày ấy sợ nhất là bom bi, khi nổ có hàng ngàn hàng vạn viên bi bắn ra sát thương rất lớn. Mùi đất ngai ngái lẫn mùi mồ hôi khét khét. Học và ra chơi cũng ở trong hầm!

Lớp học những năm 67-72 và hầm trú ẩn 

          Ở nơi đó; Còn nhớ  mỗi dịp xuân về tết đến. Khi gần tết tiết trời bao giờ cũng se lạnh báo hiệu một mùa ...tết lại về. Lớp trẻ con chúng tôi thích lắm. Tết đến, năm mới về lại được bố mẹ may cho bộ quần áo mới.Mọi người từ người già cho đến trẻ con đều hân hoan mừng rõ.

              Thích nhất là được canh nồi bánh trưng đêm 29 hoạc 30 tết. Mấy nhà chung nhau gói bánh và luộc chung nồi bánh chưng trên lửa rực hồng và ấm áp. Mấy chú cao tuổi bảo trẻ con ngồi trông nồi bánh, hết củi thì tiếp vào; rồi rủ nhau đi xuống ao bắt cá về nướng. Cá chín, các chú pha chế nước chấm là muối ớt, trẻ con thì được ăn cá vã, người lớn nhâm nhi chén rượu đón xuân mới.  

              Đêm giao thừa Ba Mẹ tôi (có lẽ Mẹ tôi vất vả nhất) chuẩn bị mâm cơm cúng Tổ tiên đúng lúc giao thừa; ngoài cái bánh trưng mới vớt từ nồi ra thêm đĩa thịt gà, đĩa cá rán, chai rượu “cuốc lủi” cùng hoa quả; Ba tôi nói cúng sớm để mời Tổ tiên, và sau đó thụ lộc để cả nhà đón  một năm mới  được no đủ từ năm sớm. Đúng giao thừa cha tôi nổ bánh pháo tết giòn giã, xác pháo đỏ bay khắp sân,  mâm cơm bầy lên bàn thờ Tổ tiên.

               Ba tôi nói “Đón giao thừa họ Ngô có tục lệ làm mâm cơm cúng gia tiên; sau đó con cháu hưởng để tri ân tiên tổ ”. Đã bao nhiêu năm rồi, tục cúng sớm đầu năm gia đình vẫn duy trì. Dù đi công tác xa quê hương  nhiều năm, nhưng phong tục này gia đình nhỏ của tôi vẫn giữ đến nay . Phong tục hay và giản dị mang nét truyền thống của gia đình cha truyền con nối.

Chúng con đưa Ba về sau 64 năm xa quê?

Năm 1987 khi cha đang ốm nặng ; 

Cha bế cháu nội Ngô Sỹ Hùng (1984)Me bế cháu nội Ngô Hoàng Động (1983)- 

Cô Ngô Thị Hồng Thanh bế cháu nội Ngô Quốc Toản (1987)

       Năm 1982, Tổ chức quyết định họp xét đối tượng để kết nạp vào Đảng cho người về xác minh lý lịch Đảng cho con;  Ba nói “Quê Cần Thơ” , Huyện ủy xác minh đường công văn vào thành phố Cần Thơ không có thông tin, thông tin quay lại “Không có ai tên như vậy”. Để bổ nhiệm ở vị trí cao hơn, vào  năm 1987;  Tổ chức yêu cầu con phải có thông tin chính xác về quê; khi đó Ba ốm nặng ba nói “Quê ở thị xã  Hà Tĩnh ” con và mẹ về  Thị xã Hà Tĩnh xác minh gặp Bác Trần Đức Thìn và bạn bè của Ba thời chống Pháp thì mới biết nơi ở số 24 phố Lê Bình phường Bắc Hà TX Hà Tĩnh là quê hương  chúng con vô cùng mang ơn và biết ơn gia đình  Bác –Gia đình người anh kết nghĩa của Ba các anh các chị con Bác. 

 

  

Cây ngô đồng (1 gốc 2 thân)  do ông bà nội trồng ở 24 phố Lê Bình (ảnh 1987)

Cây ngô đồng lúc này hơn 30 tuổi và quán nước bán chè tươi vẫn 

nàm trên đất xưa của ông bà nội  ở 24 phố Lê Bình

 

(ảnh chụp tại nhà Bác Trần Đức Thìn phường Bắc Hà 1987)

Và năm 1988 con trở thành đảng viên sau 14 năm liên tục phấn đấu không mệt mỏi; con mang thẻ Đảng viên “dự bị” về đưa Ba xem  Ba nói “cám ơn tổ tiên” đã phù hộ và mang thẻ của con để trên “Ban thờ”, thắp một nén nhang  và khấn tổ tiên giúp đỡ con trên con đường sự nghiệp cho may mắn. Con nghĩ TX Hà Tĩnh là quê gốc; nhưng Ba ơi nơi ấy chỉ là nơi ông bà nội tha phương đến sinh sống và làm ăn, và Ba là một đội viên du kích của thị xã  Hà Tĩnh đánh Pháp. 

 

Ảnh chụp ông Phan Tịnh người chỉ huy du kích của cha 1945-53

(Nay ông là Chủ tịch UBND thị xã Hà Tĩnh đã nghỉ hưu kí làm chứng quá trình 

công tác của cha Ngô Văn Thắng thời chống Pháp)

Chữ chú thích ảnh của Chú Nguyễn Trí Vinh là em kết nghĩa với Cha khi nhỏ 

ở TX Hà Tĩnh -và kết nối tìm những người cùng công tác với Cha.

              Trong những năm tháng từ 1967-1968 máy bay mỹ đánh phá miền Bắc rất ác liệt ; Bà nội  nhiều lần có nhắc mẹ đi tìm người anh con ông Bác ở trong quê xem bây giờ ở đâu sống chết thế nào. Nhiều lần mẹ  có nói chiến tranh ác liệt lắm khi nào hòa bình thì sẽ tìm? Như vậy là mẹ cũng khẳng định vẫn còn có người anh con ông Bác nhưng không biết ở đâu?

             Nói về việc tìm thấy quê cũng là do linh thiêng của gia tiên chi họ Ngô Văn. Năm 2011 khi nghỉ hưu được 1 năm; có điều kiện mới viết thông tin tìm họ hàng trên mạng Họ Ngô Việt Nam; ngày 6/7/2016; anh Ngô Văn Diên theo số điện thoại trên thông tin của họ Ngô Việt Nam đã liên lạc được với Ngô Lê Lợi và  đã tìm ra con của  người chú và nơi công tác . Ngày 9/7//2016 Con đã về Hà Nam thông tin đã tìm ra quê ở thôn Thanh Lương xã Phù Lưu huyện Lộc Hà tỉnh Hà Tĩnh. Ngày 10/8/2016  vợ chồng Ngô Lê Lợi và vợ chồng Ngô Cảnh Toàn đã đưa mẹ về quê  lần thứ nhất ; khi đó còn thiếu 2 em. Sau đó  anh Ngô Văn Diên đã ra Hà Nội ; hai anh  em Ngô Văn Diên và Ngô Lê Lợi đã đến  Trung tâm giám định sinh học Pháp lí của Bộ Công an ở 99 đường Nguyễn Tuấn quận Thanh Xuân thành phố Hà Nội giám định gien. Và thật bất ngờ kết quả cho thấy: Ngô Sỹ Diên và Ngô Lê Lợi có quan hệ huyết thống theo dòng cha với nhau. Ngày 21/10/2016 đã về đủ cả 4 người con  và mẹ về quê lần thứ 2; đã đưa ảnh  Ba về quê  đã làm lễ Tạ tổ tiên chi họ Ngô văn tại nhà thờ của chi họ do các anh chị trong quê xây dựng năm 2007.

              Tìm được quê và chi họ Ngô Văn  hoàn toàn là do “nối thông tâm linh” do gia tiên dòng Họ dẫn dắt chứ không phải cúng bái hay ai giúp đỡ. 

    Do cuộc sống khó khăn dưới thời thuộc Pháp ông bà nội đã thiên cư  từ  đâu đến phố chợ thuộc thị xã Hà Tĩnh ( chưa rõ ở đâu) ông nội làm nghề kéo xe tay chở thuê còn bà nội hàng ngày gánh 2 vò bán nước chè tươi kiếm sống; mảnh đất đó ngày xưa thuộc bãi tha ma ; nơi đổ rác và  họp chợ. Ông bà có một túp lều ở  mảnh đất  khoảng 400 đến 500 m2. Ông nội sau đó mất tại khu vực Quán Cồ (nay là xã Thạch Quý thuộc thành phố Hà Tĩnh) ; còn bà nội được cha đón ra Hà Nam năm 1957; bỏ lại túp lều trên mảnh đất đó.

    Ngày nay mảnh đất cũ của ông bà nội sinh sống là 24 phố Lê Bình phường Bắc Hà TX Hà Tĩnh xưa  đã đổi tên (trong khoảng từ số 24 đến 30) đường Nguyễn Công Trú  thành phố Hà Tĩnh và đầu phố Nguyễn Công Trú vẫn thuộc phường Bắc Hà gần cổng chợ chính của thành phố Hà Tĩnh. Khu phố Lê Bình vinh dự mang tên Anh hùng lực lực vũ trang Nhân dân Lê Bình : Ngày nay tên con đường phố Lê Bình đổi sang Nguyễn Công Trứ ; vẫn còn một trường THCS mang tên Lê Bình.

    

Chợ TP Hà Tĩnh 

            Khép lại quá trình dài 64 năm tìm quê và tự hào ta là con của xứ Nghệ  mảnh đất thuộc khúc giữa miền Trung đầy khó khăn  mảnh đất đầy nắng và gió, mảnh đất lịch sử hào hùng và đáng khâm phục trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm, thống nhất đất nước. Mảnh đất kiên cường và anh dũng này đã chứng kiến cuộc chiến tranh ác liệt chống đế quốc Pháp; Mỹ xâm lược và sự hy sinh anh dũng của bao người con ưu tú. Những tên làng, tên núi, tên sông và các di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng như: Khu di tích Ngã 3 Đồng Lộc,  Đền thờ cố Tổng Bí thư Lê Duẩn,Khu di tích Đại thi hào Nguyễn Du.Khu di tích cố Tổng Bí thư Trần Phú; Khu di tích cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập. Quần thể di tích Hải thượng lãn ông Lê Hữu Trác...đã đi vào ký ức của mỗi người Việt Nam.

    Quê CHA gốc TỔ có thể không phải nơi con sinh ra và lớn lên. Nhưng ở đó là CỘI NGUỒN. Nay đã tìm ra quê cha rồi; Thanh Lương-Phù Lưu -Lộc Hà -Hà Tĩnh ; Rồi con sớm ý thức lòng biết ơn TỔ TIÊN đã sinh ra Ba ở mảnh đất khô cằn nhiều lau lác và cát trắng ; Con biết ơn TỔ TIÊN, CHI HỌ NGÔ VĂN và các ĐẤNG SINH THÀNH đã sinh ra Ba ; Tìm ra quê nội là điều mơ ước của bao người con cháu khi rời xa quê đi làm ăn xa do khó khăn của cuộc sống không thể trở về; với con có cái duyên tìm ra quê nội. Nhưng mỗi một con người đều có quê có gốc. “Con người có TỔ có tông, như cây có cội, như sông có nguồn”; mong muốn mỗi năm đôi lần trở về quê nội ; mục đích là thắp nén hương thơm nơi nhà thờ Tổ Tri ân Chi họ ; các Đấng sinh thành và phấn đấu xây dựng và phát triển chi họ Ngô Văn mãi bền vững. ./.

Ảnh chụp Cây ngô đồng do ông bà nội trồng đến năm 1987 vẫn còn

 Ảnh chụp ở sân nhà Bác Trần Đức Thìn năm 1987

 

 

Anh Ngô Sỹ Diên -Anh con Bác chi trưởng; đang đứng ở đường Nguyễn Công Trứ TP Hà Tĩnh 

 MỘT SỐ HÌNH ẢNH CHI NGÔ VĂN

 ĐOÀN TỤ SAU 64 NĂM 

Biển Lộc Hà (ảnh này trên Trời có tượng Đức Phật Di Lặc) 

Thím cháu gặp nhau ở TP HCM 

Nhà anh Ngô Sỹ Diên ở Thanh Hòa-Phù Lưu-Lộc Hà-Hà Tĩnh

Bãi biển Thạch Hải -Lộc Hà-Hà Tĩnh

Nhà thờ Tổ chi Ngô Văn ở Thanh Lương-Phù Lưu

Nhà cháu Ngô Quốc Tín (con chú Ngô Cảnh Toàn ở xóm 2-Thanh Nộn 1-Thanh Sơn-
Kim Bảng-Hà Nam)

Nghĩa trang chi họ Ngô Văn ở Phù Lưu

 

Anh Ngô Sĩ Diên viếng Nghĩa trang của chi họ Ngô Văn (Hà Nam)
ở vườn Tè xóm 2-Thanh Nộn-Thanh Sơn-Kim Bảng-Hà Nam

Anh Chị Dũng Thu chuẩn bị bữa cơm ngày đoàn viên của chi họ Ngô Văn

Hội Cựu chiến binh phường Trung Hòa về cội nguồn

                                                                                

Hội CCB phường Trung Hòa dâng hương tại Nghĩa trang LS Trà Lĩnh (Cao Bằng) 27/3/2016

           Trong  3 ngày từ 26 đến 28/3/2016, Hội CCB phường Trung Hòa tổ chức cho hội viên CCB và hội viên cựu thanh niên xung phong  đi tham quan một số di tích  lịch sử cách mạng  thuộc tỉnh Thái Nguyên và Cao Bằng và viếng nghĩa trang liệt sỹ Trà Lĩnh-Cao Bằng. Chỉ huy chuyến tham quan du lịch là đồng chí Đại tá Nguyễn Gia Vừa chủ tịch Hội phường và đồng chí  Thượng tá Nguyễn Trọng Dinh phó chủ tịch Hội phường. Tham gia chuyến đi Hội phường còn mời đồng chí  Chủ tịch Hội CCB quận Cầu Giấy.

            Xuất phát từ thủ đô Hà Nội lúc 4 giờ 30 sáng; trời se se lạnh của cuối mùa Đông, 4 xe ô tô chở 143 hội viên  CCB và hội viên cựu TNXP bắt đầu hành trình tham quan các di tích lịch sử cách mạng tại hai tỉnh Thái Nguyên và Cao Bằng.

Từ Hà Nội  khi vào  Quốc lộ 3  rồi chạy dài qua các tỉnh Thái Nguyên,  Bắc Kạn, Cao Bằng. Trong tầm mắt hiện lên khung cảnh núi rừng kháng chiến Việt Bắc hoang sơ và hùng vĩ.

 Hà Nội - Thái Nguyên (86km) đường cao tốc rất đẹp ; qua Thái Nguyên  đến huyện Chợ Mới (Bắc Kạn); Khoảng 9 giờ đoàn dừng chân ăn sáng tại một cửa hàng ăn uống của người Tày thuộc huyện Chợ Mới-Bắc Kạn. Đến 10 giờ thì qua thành phố Bắc Kạn. Từ Thái Nguyên - Bắc Kạn (90km); đoạn Thái Nguyên đường trải nhựa hơi nhỏ nhưng tương đối đẹp vẫn đảm bảo tốc độ 50km/h cho xe 45 chỗ ngồi. Khi vào đất Bắc Kạn và Cao Bằng Đường nhiều đèo, từ Bắc Cạn –Cao Bằng (120 km) có khoảng 100 km đèo liên tục bên đèo bên vực sâu  (đèo Giàng, đèo Gió, đèo Khau Khoang, đèo Cao Bắc, Tài Hồ Sìn), nguy hiểm nhất là Đèo gió vừa dốc lại quanh co. Thỉnh thoảng lại gặp “con 4 chân” chở congteno chạy; tuy nhiên lái xe do Công ty Du lịch quốc tế ANH QUÂN hợp đồng vận chuyển  đoàn đúng là “tay lái lụa” nên xử lí rất tốt và giữ ổn định tốc độ. Về cơ bản cung đường rất đẹp, mặt đường đều rải aphan ngon, cảnh đẹp, cây cối xanh tươi (nhất là bắt đầu vào lộc mùa thanh minh) đoạn đèo Gió bên đường phía vực nhiều  cây gạo ra hoa rất đẹp.Trên cả hành trình có 2 đoạn đều có CSGT tuần tra kiểm soát giao thông nên tuy đường đèo nguy hiểm nhưng xe cộ đi lại rất an toàn.

Đoàn đến thành phố Cao Bằng lúc 11giờ 30, sau khi ăn cơm trưa ở khách sạn Bằng Giang song cạnh sông Bằng Giang, đoàn di chuyển nhận phòng ở 4 khách sạn: Hoàng Anh; Hương Sen; Hương Sen 2; Minh Hoàng. Năm nay Lãnh đạo hội phường bố trí chỗ ngủ cho anh em hội viên tốt hơn năm trước 1 phòng chỉ bố trí 2 người, còn phòng 3 chỉ có một số phòng, do đó anh em rất phấn khởi  chỗ ăn , chỗ ngủ tốt.

14 giờ đoàn lên đường thăm quan khu căn cứ cách mạng Pắc Bó. Di tích Pắc Bó thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, cách TP. Cao Bằng 55km về phía bắc. Trước khi vào Pắc Bó đoàn đã làm lễ dâng hương ở Đền thờ Bác Hồ  ở khu di tích. Sau đó vào Pắc Bó.   Pắc Bó là tên chung cho cả khu là di tích cách mạng nổi tiếng, nơi Bác Hồ làm việc và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Tên Pắc Bó còn có nghĩa đen là “đầu nguồn/miệng nguồn”. Đoàn đã vào thăm suối Lê Nin, núi Các mác; hang Cốc Bó (nơi Bác Hồ ở hiện bên trong còn 1 cái phản là nơi ngủ của Bác), chỗ Bác câu cá, hòn đá dịch lịch sử Việt Nam. Ở đây còn có đường lên cột mốc 108 nơi Bác đặt chân khi về nước 1941.

Chào tạm biệt Pắc Bó nơi cội nguồn của cách mạng Việt Nam, đoàn về trở lại thành phố Cao Bằng.

Hôm sau đoàn  tiếp tục đi huyện Trà Lĩnh viếng nghĩa trang Trà Lĩnh , sau đó đi Trùng Khánh thăm thác Bản Giốc. (Đường đi Bản Giốc từ thành phố Cao Bằng khoảng 80 km, qua 2 đèo Mã Phục và Khau Liêu).  Thác nước này cách trung tâm huyện Trùng Khánh khoảng 20 km về phía đông bắc, Thác Bản Giốc là một thác nước cao hùng vĩ và đẹp nhất của Việt Nam, nằm ở địa phận xã Ðàm Thủy, huyện Trùng Khánh, Cao Bằng. Thác Bản Giốc gồm có hai phần, phần chính nằm giữa biên giới Việt – Trung, được phân chia ranh giới bởi dòng sông Quây Sơn chảy phía dưới; và phần còn lại nằm hoàn toàn trên lãnh thổ Việt Nam. Phần thác chính rộng khoảng 100 mét, cao 70 mét và sâu 60 mét, nhìn từ xa thác đổ xuống trắng xóa nguyên sơ, như dải lụa trắng vắt ngang núi rừng, tạo nên một nét quyến rũ. Nhưng đoàn đến mùa này ít nước nên hạn chế vẻ đẹp của thác.

Sau khi ăn cơm trưa, đoàn dịch chuyển khoảng 4 km đến thăm động Ngườm Ngao. Theo các nhà nghiêm cứu khoa học thì động Ngườm Ngao là hang động đá vôi được hình thành khoảng 300 triệu năm cách ngày nay. Theo thời gian dưới những tác động của thiên nhiên thì ngày nay  hình thành  những nhũ đá có màu khác hẳn với những động khác bởi có lượng canxi bị pha nhiều tạp chất. Đưa mắt nhìn bốn phía lên trên vách đá vôi,  bắt gặp rất nhiều hình ảnh kì thú giống như cây tơ hồng, bầu sữa mẹ, con cóc thần, cây đàn đá… Và càng không thể bỏ qua những “điểm nhấn” nổi bật nhất của Ngườm Ngao là cây san hô và con tàu, thác vàng, thác bạc, đài sen úp ngược, cột đá cô đơn… Tất cả những cảnh vật trên đều do thiên nhiên tạo ra từ nhũ và măng đá vôi, không hề có sự can thiệp sắp đặt của con người nhưng chúng hiện lên vô cùng sinh động, quyến rũ. Ngườm Ngao đúng là một món quà thiên nhiên vô giá mà tạo hóa ban cho người dân nơi đây.

Chia tay thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao đoàn về lại thành phố Cao Bằng. Sáng sau, ăn sáng song đoàn hành quân đến rừng Trần Hưng Đạo;  rừng Trần Hưng Đạo nằm dưới chân núi Slam Cao thuộc hai xã Tam Kim, Hoa Thám. Tháng 12.1944, Bác Hồ  ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân. Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân - tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, Cao Bằng. Đoàn đã về đây để ôn lại lịch sử .Chụp ảnh lưu niệm ở  đài kỷ niệm nơi đầu rừng.

Tiếp theo đoàn đã về ATK (Định Hóa-Thái Nguyên). Đoàn làm lễ dâng hương tại  Nhà lưu niệm tọa lạc trên đỉnh núi thuộc xã Phú Đình, Định Hóa, Thái Nguyên – từng là căn cứ địa cách mạng, ngôi nhà Tưởng niệm Bác Hồ được coi là một công trình có ý nghĩa đặc biệt của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thủ đô Hà Nội giúp nhân dân ATK - thủ đô kháng chiến một thời xây dựng; nhà lưu niệm áp lưng vào Núi Hồng (một trong những địa danh ATK quan trọng trong thời kháng chiến chống Pháp tại Định Hóa, Thái Nguyên). Nơi đây là khu vực giáp ranh 2 tỉnh Tuyên Quang và Thái Nguyên, cách lán Nà Lừa (Tân Trào) 3,5km. Công trình nằm trong quần thể di tích nơi Bác Hồ từng ở, làm việc tại Khuôn Tát với Nhà trưng bày bảo tàng ATK Định Hóa và di tích Tỉn Keo nơi Bác chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 6/12/1953, quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Đoàn tham quan Cụm di tích Bác ở Khuôn Tát: Cây đa, Đoạn suối Khuôn Tát - nơi Bác tắm, giặt và câu cá, Nhà sàn và hầm Bác ở đồi Nà Đình (xã Phú Đình, huyện Định Hóa). Tại địa điểm này, Bác đã từng ở và làm việc từ ngày 20/11/1947 đến tháng 01 năm 1954. Trong thời gian tại đây, Bác đã đề ra nhiều quyết sách quan trọng để chỉ đạo kháng chiến, kiến quốc.

            Kết thúc chuyến đi sau 3 ngày;đồng chí Nguyễn Gia Vừa chủ tịch hội CCB phường đã nhận định “Chuyến đi hoàn thành tốt đẹp” và có lời cảm ơn đến Công ty du lịch Anh Quân, mà cháu Quyết được giao chỉ huy dẫn đoàn có nhiều cố gắng trong dẫn, thuyết minh đã cùng anh em lái xe từ khi đi đến khi về “đã hoàn thành nhiệm vụ”. Tuy nhiên một số sơ xuất trên hành trình phải rút kinh nghiệm để chuyến đi sau thắng lợi hơn. Càng đi nhiều càng có nhiều kinh nghiệm và phục vụ lữ hành tốt hơn hết.

Có thể kết luận: Năm thứ 3 liên tục Hội CCB phường Trung Hòa  hoàn thành xuất sắc  nhiệm vụ  công tác hội trong đó tấm gương tiêu biểu về giáo dục truyền thống để CCB nêu gương và giữ vững phẩm chất “Anh Bộ Đội Cụ Hồ”./.

(Ngô Lê Lợi-Hà Nội -3/2016) 

KHU DI TÍCH PẮC BÓ

                                                                   

                                                                                    

                                                                                               

                                                                        

                                                                          

                                                                       

                                                                  

                                                                           

                                                                             

                                                                                   

                                                                         

                                                                           

                                                                               

NGHĨA TRANG TRÀ LĨNH

                                                                             

                                                                                   

                                                                            

                                                                          

THÁC BẢN GIỐC
                                                                                  

                                                                                   

ĐỘNG NGƯỜM NGAO
                                                                              

                                                                                 

KHU DI TÍCH RỪNG TRẦN HƯNG ĐẠO-ATK

                                                               

                                                                 

Dâng hương nhà lưu niệm Bác Hồ-ATK